Hvernig nýtist markþjálfun í stjórnun?

Sem stjórnandi er auðvelt að vera alltaf manneskjan með svörin. Starfsmaður kemur með vandamál, þú sérð mögulega lausn og segir hvað þú myndir gera. Það er ekkert óeðlilegt við það. Þetta er líklega ástæðan fyrir því að þú ert stjórnandi. Og stundum er þetta nákvæmlega það sem þarf til að koma málum áfram.

Ef við komum hins vegar alltaf sjálf með svörin er hætt við að við missum af ýmsum frábærum tækifærum. Við missum af nýjum lausnum og hugmyndum sem starfsmaðurinn gæti komið með og okkur sjálfum myndi aldrei detta í hug. Það er ekki bara missir fyrir vinnustaðinn og okkur, heldur líka fyrir starfsmanninn sem missir af tækifærinu til að hugsa málið sjálfur, taka ábyrgð á lausninni og sýna hvað í honum býr.

Þarna liggur einn af styrkleikum þess að nýta markþjálfun í stjórnun: að skapa meira rými fyrir getu, hugsun og ábyrgð starfsmannsins.

Hvað þýðir það að nýta markþjálfun í stjórnun?

Að nýta markþjálfun í stjórnun felst í því að beita aðferðum og færni úr markþjálfun til að hjálpa fólki að hugsa sjálft, finna lausnir, taka ábyrgð og ná árangri. Það getur til dæmis falist í að hlusta vandlega áður en brugðist er við, spyrja markvissra spurninga og hjálpa starfsmanninum að skoða fleiri sjónarhorn og mögulegar leiðir áfram. Markþjálfunarfærni nýtist líka við að setja markmið, skapa sameiginlegan skilning, veita endurgjöf og fylgja eftir.

Sjálfstæði þarf svigrúm

Flestir stjórnendur vilja starfsfólk sem tekur ábyrgð, sýnir frumkvæði og getur leyst mál án þess að bera hvert smáatriði undir stjórnandann. En til þess þarf starfsfólk líka að fá tækifæri til að hugsa sjálft, prófa eigin dómgreind og taka ábyrgð á niðurstöðunni.

Ef stjórnandinn kemur með lausnina í hvert skipti sem starfsmaður leitar til hans er líklegt að málið leysist hratt. En um leið fer forgörðum tækifæri fyrir starfsmanninn til að glíma sjálfur við viðfangsefnið og byggja þannig upp færni og reynslu.

Hann gæti komist að nákvæmlega sömu niðurstöðu og stjórnandinn hafði þegar séð fyrir sér. Það gerir ferlið ekki óþarft. Það er munur á því að fá svar og að komast sjálfur að niðurstöðu. Niðurstaðan getur auðvitað líka orðið önnur. Þegar fleiri fá raunverulegt svigrúm til að hugsa og leggja til lausnir nýtist þekking og reynsla betur og fleiri sjónarhorn komast að.

Við getum ekki ætlast til sjálfstæðis, frumkvæðis og ábyrgðar án þess að gefa fólki svigrúm til að þróa þessa færni.

Þarna liggur líka ávinningurinn fyrir stjórnandann og vinnustaðinn. Eftir því sem starfsfólk verður sjálfstæðara í að leysa mál, taka ákvarðanir og axla ábyrgð þarf stjórnandinn síður að koma að hverju máli. Fleiri lausnir verða til án þess að allt þurfi að fara í gegnum hann og þekking og reynsla teymisins nýtist betur.

Þetta snýst því ekki bara um að þróa starfsfólk. Markmiðið er líka meiri árangur; teymi sem getur leyst fleiri mál, tekið meiri ábyrgð og nýtt betur þá getu sem býr innan þess, á meðan stjórnandinn getur beint tíma sínum og athygli að þeim verkefnum þar sem hans er raunverulega þörf.

Hvað segja rannsóknirnar?

Rannsóknir á notkun markþjálfunarfærni í stjórnun styðja við ýmislegt af þessu. International Coaching Federation (ICF) hefur meðal annars rannsakað hvernig stjórnendur nýta markþjálfunarfærni í starfi. Þar eru meðal lykilþátta virk hlustun, spurningar sem ýta undir lærdóm, markmiðasetning, eftirfylgni og samstarf sem byggir á trausti. Rannsóknir ICF og Human Capital Institute á markþjálfunarmenningu hafa einnig sýnt tengsl sterkrar markþjálfunarmenningar við meðal annars þátttöku starfsfólks og frammistöðu.

Það styður við meginhugsunina hér, að árangur stjórnandans byggist ekki eingöngu á hans eigin þekkingu og getu til að finna lausnir heldur líka á því hversu vel honum tekst að virkja þekkingu og getu fólksins í kringum sig.

Stjórnandinn ber áfram ábyrgð

Aðferðir markþjálfunar eiga ekki jafnt við í öllum aðstæðum. Stundum er gagnlegast að hlusta og spyrja og gefa starfsmanninum svigrúm til að finna sína leið. Í öðrum aðstæðum þarf stjórnandinn að miðla upplýsingum, kenna, gefa ráð eða taka ákvörðun.

Að nýta markþjálfun í stjórnun þýðir því ekki að svara öllum spurningum með „Hvað heldur þú?“ eða velta ábyrgð stjórnandans yfir á starfsfólkið.

Stjórnandinn ber áfram ábyrgð á stefnu, ramma og þeim ákvörðunum sem tilheyra hans hlutverki. Hluti af stjórnendafærninni felst einmitt í að meta hvenær starfsmaðurinn þarf svar eða leiðsögn og hvenær er gagnlegra að gefa honum rými til að hugsa sjálfur. Markþjálfun gefur stjórnandanum fleiri leiðir til að virkja fólkið sitt, byggja upp getu þess og skapa forsendur fyrir meiri ábyrgð, sjálfstæði og árangur.

Markmiðið er ekki að stjórnandinn markþjálfi meira. Markmiðið er að fólkið hans geti meira.

Heimildir og frekari lestur

International Coaching Federation: An Exploration of the Coach Approach to Managing and Leading.

International Coaching Federation & Human Capital Institute: Building a Coaching Culture.